بازتاب اندیشه، دي ماه 1381 - شماره 34

در این گفت‏وگو دکتر سریع‏القلم از منظر توسعه، روند تعمیم‏سازی و تصمیم‏گیری در جمهوری اسلامی را بررسی می‏کند.

·        جامعه، مهم‏ترین محک در سیاست‏گذارى یک کشور است.

·        در موفقیت، یا موفقیت نسبى یا عدم موفقیت‏یک سیاست، باید بستر جامعه محک بخورد.

·        مشکل ما در صدو پنجاه سال گذشته و پس از امیرکبیر این بوده که ذات مردم ایران را به خوبى کشف نکرده‏ایم، و به درستى در نیافته‏ایم که این ذات، با چه نوع سیاست‏گذارى‏هایى متناسب است.

·         ایرانیان، مردمان بسیار پیچیده‏اى هستند و هم از این روست که سیاست‏گذارى در ایران بسیار پیچیده است.

·        مقام تعریف مشکل با مقام یافتن راه حل آن متفاوت است. بنده تعریف مشکل را در شخصیت مى‏دانم و حل و فصل آن را در تربیت فکرى، یعنى در ایجاد ساختارهاى جدید تربیتى، و این دو ساحت را بدین گونه تفکیک مى‏کنم که ما براى آنکه افراد فکرى شویم باید شخصیت‏مان را تغییر دهیم.

·         به نظر من مهم‏ترین منبع انرژى در تحولات ایران، تغییر نسل خواهد بود که این امر بسیار ناگهانى صورت خواهد گرفت چون شکاف نسلى بزرگى در ایران وجود دارد.

·         هر کشورى به تناسب واقعیت‏هاى فیزیکى خود - مانند جغرافیا، منابع طبیعى، جمعیت و هویت تاریخى - باید استراتژى ملى خاص خود را تبیین و طراحى کند . بر این اساس است که اصول ثابت توسعه داریم.

مانند ژانويه هر سال، جان بروكمان، نماينده هنري و مدير سايت Edge.org به پرسش از دانشمندان، نخبگان رايانه‌اي و دانشمندان علوم انساني در مورد موضوعاتي مربوط به سال گذشته پرداخته است. از تكامل دارويني تا تفكر شكل‌گيري تصادفي شخصيت،‌ نظريات مورد علاقه برجسته‌ترين متفكران جهان به اندازه خود علم، التقاطي است. سال گذشته، سوال مطرح شده در مورد شيوه‌هاي تغيير تفكر انسان توسط اينترنت و مهمترين اختراع 2000 سال گذشته بود.

بروكمان امسال به طرح يك سوال باز پاسخ پرداخته و در آن از دانشمندان در مورد توضيح عميق، ‌ظريف يا زيباي مورد علاقه آنها پرسش كرده است. چندين تن از حدود 200 دانشمند پاسخ‌دهنده به «انتخاب طبيعي داروين» راي دادند كه دربرگيرنده همه‌چيز در مورد زندگي بر اساس ايده انتخاب طبيعي عملي بر روي جهش‌هاي تصادفي ژنتيکي است.
برخي ديگر نيز به نظريه نسبيت انيشتين راي دادند كه به توضيح گرانش به عنوان انحناي فضا پرداخته و نظريات انسانها را در مورد كيهان‌شناسي مدرن و انبساط جهان شكل داده است.

این دانشکده دارای دوره­های دکتری در چهار رشته سیاستگذاری عمومی، دولت و اقتصاد سیاسی، سیاستگذاری سلامت و سیاستگذاری اجتماعی است. مقطع دکتری سیاستگذاری عمومی برای ارائه آموزش های لازم جهت تربیت پژوهشگران اساتید سیاستگذاری عمومی و مدیران دولتی آینده است. همچنین به افراد واجد شرایط برای  انجام تجزیه و تحلیل سیاستی در سازمان های ملی و بین المللی آموزشهای لازم را ارائه می نماید. دوره دکتری سیاستگذاری عمومی شامل دروسی مانند سیاستگذاری زیست محیطی، سیاستگذاری اقتصاد بین المللی، علم تصمیم گیری، سیاست گذاری علوم و فناوری، روابط بین الملل امنیت، ارزیابی ریسک، توسعه بین المللی، و قضاوت و تصمیم گیری است. فارغ التحصیلان اخیر مقطع دکتری سیاستگذاری عمومی در دانشگاههای ییل، پن استیت، کلمبیا، نیویورک، سان دیگو، کالیفرنیا، دوک، تافتس، و کالج دارتموث کرسی های تدریس را به دست آورده اند. سایر فارغ التحصیلان  در بانک جهانی، صندوق بین المللی پول، سازمان چالش هزاره، بانک توسعه آمریکایی، برنامه توسعه سازمان ملل متحد، سازمان های غیر دولتی و در بخش خصوصی به تحلیل سیاست  مشغول هستند.

یکی از دغدغه‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی انتخاب موضوع پژوهش برای نگارش پایان‌نامه است. این انتخاب تصمیمی مهم و سرنوشت‌ساز است. چرا که میزان موفقیت دانشجویان این مقاطع به نحو قابل توجهی به این انتخاب بستگی دارد. آنان معمولاً در جستجوی موضوعات تازه و اصیل برای پژوهش خود هستند و از تکراری بودن موضوع پژوهش خود نگرانند. این نگرانی زمانی بیشتر می‌شود که درباره‌ی تقریباً هر موضوع که جستجو می‌کنند خود را با دهها یا صدها اثر منتشر شده مواجه می‌بینند. گویی درباره همه چیز قبلاً پژوهش شده است و دیگر موضوع تازه‌ای باقی نمانده است. استادان راهنما نیز تمایلی به هدایت موضوعات تکراری ندارند و آنان را به پیشنهاد موضوعات اصیل و جدید تشویق می‌کنند. اگر موضوعی بسیار جدید و بدیع نیز به ذهنشان برسد آنگاه نگران چگونگی انجام آن و عدم وجود پیشینه پژوهش خواهند بود. نتیجه این وضعیت هفته‌ها و گاه ماه‌ها سرگردانی برای انتخاب موضوع است.

پست الکترونیک : peter.john @ ucl.ac.uk

پیتر جان در سپتامبر 2011 به عنوان استاد علوم سیاسی و سیاستگذاری عمومی به دانشگاه یو سی ال ملحق شد. وی پیش از این کرسی حکومت در دانشگاه منچستر را در اختیار داشت همچنین مدیر موسسه اداره امور سیاسی و اقتصادی بود. وی دارای. مدرک دکتری از دانشگاه آکسفورد است.

کتاب های وی با عنوان تحلیل سیاستگذاری عمومی  و کار سیاستگذاری باعث شهرت وی شد. وی در دو پروژه بزرگ فعالیت کرده است. پروژه اول دستور کار سیاستگذاری در بریتانیا است که وی و همکارانش  موضوعات دستور کار دولت بریتانیا را از سال۱۹۱۱ مورد بررسی قرار می دهند. پروژه دوم او با استفاده از آزمایش به مطالعه مشارکت مدنی در سیاستگذاری عمومی  می پردازد و به دنبال تشویق شهروندان به انجام اقدامات جمعی است.

سیاستگذاری عمومی، راهنمای اصولی برای اقدام در حوزه های تصمیم گیری و اجرایی دولت است.  سیاستگذاری عمومی نه تنها به نتیجه نهایی سیاست ها بلکه به تصمیم گیری و تجزیه و تحلیل تصمیمات دولتی نیز توجه دارد. سیاستگذاری عمومی به عنوان یک رشته دانشگاهی، توسط اساتید و دانشجویان در دانشکده های سیاستگذاری عمومی مورد مطالعه قرار می گیرد. انجمن حرفه­ای دست­اندرکاران، پژوهشگران، محققان، و دانشجویان سیاستگذاری عمومی در ایالات متحده با عنوان انجمن تحلیل سیاستگذاری عمومی فعالیت دارد.

مطالعه سیاست های عمومی به عنوان رشته دانشگاهی به طور رسمی در سال 1922 آغاز شد، در این سال چارلز مریام، دانشمند علوم سیاسی، به دنبال برقراری پیوند بین نظریه های سیاسی و کاربرد آن در عالم واقعیت بودسیاستگذاری عمومی مولفه هایی را از رشته های علوم اجتماعی از جمله اقتصاد، جامعه شناسی، اقتصاد سیاسی، تحلیل سیاست و مدیریت عمومی گردهم می­آورد، تا برای مشکلات جامعه و دولت راه حل های عینی و کارآمد ارائه نماید. مطالعه سیاستگذاری عمومی از علوم سیاسی یا اقتصاد متمایز است زیرا توجه این رشته از نظریه به عمل متمرکز شده است. در حالی که اکثر دانشگاهها مقاطع تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری سیاستگذاری عمومی را ارائه می کنند، چندین دانشگاه  این رشته را در مقطع کارشناسی نیز ارائه می نمایند.

سیاست گذاری اقتصادی   

مدل، روش و فرآیند

 در این کتاب، سعی گردیده تا درک دقیقی از «سیاست گذاری اقتصادی» ارائه شود. توجه به فرایندهای سیاست گذاری در حوزه های فرهنگی، اجتماعی، فناورانه و اقتصادی، بخشی از دغدغه ی عمومی دولت های محسوب می شود.
بر اساس تجربه های به دست آمده، دولت و نظام های سیاسی از طریق سیاست گذاری اقتصادی نه تنها بر فرآیندهای تولید، توزع و مبادله تأثیر می گذارند، بلکه توانایی تشکیل روندی روندی را به وجود می آورند که زمینه تغییر در ماهیت و ساختار دولت را میسر می سازند.

مولف این کتاب آن ماژرزاک  و مترجم آن هوشنگ نایبی است این کتاب توسط انتشارات تبیان منتشر شده است. تر جمه دیگری از این کتاب توسط دکتر کیومرث اشتریان عضو هیئت علمی سیاستگذاری عمومی دانشگاه تهران انجام شده که هنوز منتشر نشده است. لازم به ذکر است که نسخه چاپ شده این کتاب در بازار موجود نیست و فقط در کتابخانه های بزرگ در دسترس علاقمندان قرار دارد.

کتاب روشهای سیاست پژوهی به شکل منظم یک سیاست پژوهشی را از ابتدا تا انتها توضیح داده و برای هر مرحله آن پیشنهاداتی ارائه می نماید که می تواند در انجام پژوهشی بهتر و مناسب تر موثر باشد. در مقدمه کتاب آمده است: براي آنكه پژوهش پيرامون سياست­ها موفقيت­آميز باشد باید اطلاعات مقدماتي در مورد مشكل اجتماعي و محيط سياسي اجتماعي جمع آوري شوند؛ روش پژوهش بايد طراحي و اجرا شود؛ پيشنهادها از لحاظ عملي مورد بررسي قرار گيرند و در صورت لزوم تغيير يابند و نتايج تحقيق بايستي به درستي در اختيار افراد گذارده شوند.

مردی با دوچرخه به خط مرزی می رسد. او دو کیسه بزرگ همراه خود دارد. مامور مرزی می پرسد : « در کیسه ها چه داری». او می گوید « شن» .

مامور او را از دوچرخه پیاده می کند و چون به او مشکوک بود ، یک شبانه روز او را بازداشت می کند ، ولی پس از بازرسی فراوان ، واقعاً جز شن چیز دیگری نمی یابد. بنابراین به او اجازه عبور می دهد.

هفته بعد دوباره سر و کله همان شخص پیدا می شود و مشکوک بودن و بقیه ماجرا...

این موضوع به مدت سه سال هر هفته یک بار تکرار می شود و پس از آن مرد دیگر در مرز دیده نمی شود.

یک روز آن مامور در شهر او را می بیند و پس از سلام و احوال پرسی ، به او می گوید : من هنوز هم به تو مشکوکم و می دانم که در کار قاچاق بودی ، راستش را بگو چه چیزی را از مرز رد می کردی؟ قاچاقچی می گوید : دوچرخه!